چگونه مهارت نه گفتن را به کودکان بیاموزیم؟

در ادامه، با چند راهکار ساده و کاربردی می‌توانید آموزش نه گفتن به کودک را از خانه شروع کنید و به او یاد بدهید چگونه بدون ترس و احساس گناه، از مرزهای شخصی خود دفاع کند.

به آنها بیاموزید که از شهود خود پیروی کنند.

ین مسیر بیش از آنکه آموزشی یک جانبه و مقطعی باشد، شامل فرآیندی پیوسته و همه­جانبه است. اجازه دهید فرزندتان به افراد، درخواست ­ها یا موقعیت ­هایی که باعث ناراحتی او می­شود و برایش ناخوشایند است، نه بگوید. هر چه بیشتر به آنها امکان پیروی از غرایز خود را بدهید، احتمال بالاتری را دارد که در صورت لزوم از آن پیروی کنند.

فرزندپروری کاری دشوار است. درست است که ما قصد تربیت کردن کودکی سرکش را نداریم که در برابر قدرت و قوانین وضع شده مقاومت کند، اما آموزش مهارت نه گفتن به آنها به معنای دادن آزادی کامل و سرپیچی درمورد تمام امور و قوانین نیست. مهم­ترین اهداف آموزش این مهارت شامل:

• افزایش اعتماد به ­نفس در کودکان
• ارتقاء عزت ­نفس
• خودکنترل­گری
• تصمیم­ گیری
• محافظت از خود

به نیازهای کودک به درستی پاسخ دهید.

هیچ چیزی بهتر از پاسخ­گویی درست ما به نیازهای کودکان، نمی‌تواند به آنها چگونگی احترام گذاشتن به نیازها و خواسته های خود را بیاموزد. ما با پاسخ­دهی درست به کودکانمان این پیام را ارسال می‌کنیم: “نیازها و خواسته‌های تو مهم هستند و بایستی به درستی برآورده شوند”. این باور در صورت تثبیت تا پایان عمر با آن ها همراه خواهد بود.

اگر در پاسخ به نیازهای کودک یا مسائل رفتاری او دچار سردرگمی هستید، مشاوره کودک می‌تواند راهکارهای متناسب با شرایط کودک را در اختیار والدین قرار دهد.

نگران «رفتار» کودکان نباشید و آنها را تشویق کنید که خود واقعیشان باشند.

نوزادان و کودکان به طور طبیعی و ذاتی اجتماعی هستند. هدف کودکان جلب توجه و رضایت بزرگسالان و برای نیل به این هدف از مسیرهای مختلفی عبور می­کنند. از نوزادی که با لبخندش برای جلب رضایت شما تلاش می­کند تا کودک خردسالی که با رفتارهایش در این باب می­کوشد.

آنها به طور طبیعی تمایل دارند که خواسته­ های خود را نشان دهند. کودکان از رفتار و اعمال ما تقلید می­کنند و تمام رفتارهایی را که می‌خواهیم به آنها آموزش دهیم، بدون هیچ تلاشی، از ما (از اخلاق خوب گرفته تا رفتارهای نامناسب) یاد خواهند گرفت.

علاوه بر این، سطوح مختلف جامعه، از پدربزرگ و مادربزرگ­ها گرفته تا معلمان، از راه‌های زیادی برای تشویق کودکان به همکاری و «بروز رفتار مناسب» استفاده می‌کنند. از آنجایی که تمام این نیروهای داخلی و خارجی فرزندان ما را به همکاری در راستای خواسته­های خود وادار می‌کنند، توانانمند سازی فرزندانمان برای انجام آنچه که خودشان می‌خواهند به جای آنچه که دیگران از آنها می‌خواهند، از مسئولیت ­های بسیار بزرگ‌ و خطیر والدین است. در صورتی که ما این نقش مهم را ایفا نکنیم، هیچکس آن را به جای ما انجام نخواهد داد.

انتظارات متناسب با سن آنها داشته باشید

کودک سه ماهه­ ای را تصور کنید که هر روز با مادرش بخاطر خوردن پوره با قاشق، طبق دستور پزشک، درگیری داشت. امروزه به صورت علمی مشخص شده است که نوزادان تا حدود 6 ماهگی دارای رفلکس زبان تحت فشار هستند، تا از قورت دادن چیزی که نباید آن را به اشتباه قورت دهند، محافظت شوند. البته این مسئله کاملا مشخص است که نباید به کودک 3 ماهه خوراکی‌های جامد بدهیم!

زمانی که انتظارات خود را از کودکمان منطقی و متناسب با سن او تنظیم نماییم، حداقل تعارض را داشته و نه گفتن و در نتیجه جنگ قدرت به حداقل خواهد رسید.

نه گفتن های کودک خود را تشویق کنید.

به کودک خود به درستی نشان دهید که بیان کلمه­ ی «نه» پاسخ قابل قبولی است و هنگامی که با شما موافق نباشد، می­تواند آن را بدون احساس ناراحتی و گناه به کار بگیرد. ما به عنوان والد بایستی سعی کنیم که تا حد امکان به نظر کودک خود احترام بگذاریم. او نمی­خواهد این لباس را بپوشد؟ هیچ اشکالی ندارد. من به عنوان والدی توانمند و آگاه، نظرات دیگران را نادیده می‌گیرم و به جای آن خواسته ­ها، انتظارات، علایق و تمایلات کودک خود را در الویت قرار می­دهم. او تمایلی به خوردن نوع خاصی از غذا ندارد؟

همچنان هیچ ایرادی ندارد، او را در این تصمیم ­گیری همراهی کنید. اگر می‌پرسید چگونه کودک را تشویق کنیم تا خواسته‌ها و مخالفت‌های خود را به‌درستی بیان کند، باید به او فرصت انتخاب و اظهار نظر بدهیم و نشان دهیم که شنیدن نظرش برای ما اهمیت دارد.  توجه داشته باشید که پیشنهاد نمی‌شود به تمام تصمیمات کودک خود تن دهید و آنها را بی­ چون و چرا بپذیرید. چرا که این کار برای والدین غیرممکن است، موجب تنش روانی و درگیری بین والد و کودک و همچنین بی­نظمی کودکان می­گردد. شما به عنوان یک والد آگاه، باید حد و مرزهای شخصی را تعیین کرده، مسائل ایمنی و تربیتی را جدی گرفته و به آنها پایبند باشید. اما همچنین باید تا حد امکان سعی کنید با کودک خود همدلی داشته و امکان کنترل رویدادها و فعالیت ش­های زندگی­اش را برای او فراهم آورید

الگوسازی والدین در نه گفتن

کودک قبل از آنکه به حرف‌های شما گوش بدهد، رفتارتان را می‌بیند. اگر او را در موقعیتی قرار دهید که ببیند شما هم گاهی به یک دعوت، یک درخواست کاری اضافه یا حتی خواسته‌ی یکی از اقوام «نه» می‌گویید، بدون این‌که عذرخواهی طولانی یا احساس گناه داشته باشید، این پیام برایش ثبت می‌شود که نه گفتن یک رفتار طبیعی و قابل قبول است. جمله‌های ساده‌ای مثل «امروز حالم خوب نیست، نمی‌تونم بیام» جلوی چشم فرزندتان، از هر نصیحتی مؤثرتر است.

استفاده از بازی و نقش‌ آفرینی

بچه‌ها مفاهیم انتزاعی را از طریق بازی بهتر درک می‌کنند تا از طریق نصیحت مستقیم. می‌توانید نقش یک دوست، یک همکلاسی یا حتی یک غریبه را بازی کنید و از فرزندتان بخواهید در موقعیت‌های فرضی واکنش نشان دهد؛ مثلاً وقتی کسی اسباب‌بازی‌اش را بدون اجازه می‌خواهد، یا وقتی کسی از او می‌خواهد کاری را انجام دهد که دوست ندارد. این تمرین‌ها به او کمک می‌کند در لحظه‌ی واقعی هم مکث نکند.

آموزش مرزهای شخصی و امنیت بدنی

یکی از حساس‌ترین بخش‌های این آموزش، مربوط به بدن کودک است. باید از همان سنین پایین به او بگویید بدنش متعلق به خودش است و هیچ‌کس، حتی یک آشنا یا فامیل نزدیک، حق ندارد بدون رضایتش او را لمس کند، ببوسد یا در آغوش بگیرد. تأکید کنید که در چنین موقعیت‌ هایی نه گفتن نه‌تنها اشکالی ندارد، بلکه کاملاً درست و لازم است. همین‌جا یادآوری کنید که رضایت دوطرفه است: همان‌طور که او حق نه گفتن دارد، باید به نه گفتن دیگران هم احترام بگذارد.