ساعت از ۲ نصفه شب گذشته و احتمالا همین الان که این متن را میخوانید، خسته تر از آن هستید که بتوانید به اصول تربیتی فرزندت فکر کنید.
شاید هم مثل خیلی از مادرها، در میانه نبردی هستید که یک سر آن وابستگی شدید فرزندتان است و سر دیگرش، جسمی که دیگر کشش این همه تخلیه انرژی را ندارد. واقعیت این است که از شیر گرفتن کودک، بریدن یک بند ناف عاطفی است؛ پس حق دارید که نگران باشید، اما حق ندارید که این مسیر را با روشهای منسوخ نسلهای قبل به یک فاجعه تبدیل کنید.
ما در موسسه استعدادیابی منکا با مادرهای زیادی روبرو میشویم که میان از شیر گرفتن و ترس از آسیبهای روانی معلق ماندهاند. طبق اصول تربیت فرزند، این اولین مرحله جدی استقلال کودک شماست. اگر قرار باشد با تلخ کردن سینه یا چسب زخم زدن این رابطه را تمام کنید، اولین درس بیاعتمادی به دنیا را به او دادهاید.
راهنمای ترک شیر کودک چیزی جز یاد گرفتن زبان جدید ابراز محبت نیست. این مطلب قرار نیست با جملات کلیشهای وقت شما را بگیرد؛ اینجا نقشه راهی را میخوانید که در جلسات مشاوره والدین برای سختترین کیسهای از شیر گرفتن کودک وابسته پیشنهاد میکنیم.
علائم نشان دهنده زمان مناسب برای از شیر گرفتن کودک
تشخیص زمان مناسب برای قطع شیردهی، ترکیبی از مشاهده تغییرات رفتاری کودک و آمادگی جسمی و عاطفی اوست. هر کودک روند رشد مخصوص به خود را دارد، اما برخی نشانهها به مادر کمک میکند زمان مناسب را بهتر تشخیص دهد.
در ادامه مهمترین این نشانهها را میخوانید:
1. علاقهمندی کودک به غذاهای جامد
یکی از نشانههای مهم آمادگی، افزایش تمایل کودک به غذاهای جامد است. معمولا از حدود نه ماهگی به بعد، کودک هنگام غذا خوردن دیگران کنجکاو میشود، برای گرفتن غذا دست دراز میکند و با حرکت زبان سعی میکند بافتهای جدید را تجربه کند. این رفتار نشان میدهد بدن کودک برای دریافت مواد غذایی متنوعتر آماده شده است.
2. کاهش طبیعی مصرف شیر
با ورود غذاهای جامد به برنامه غذایی، کودک به طور طبیعی دفعات یا مدت زمان شیر خوردن را کاهش میدهد. این تغییر نشان دهنده تحول در نیازهای تغذیهای کودک است و بیان میکند که او به تدریج میتواند انرژی و مواد مغذی را از منابع دیگری غیر از شیر دریافت کند.
3. رشد و آمادگی جسمی کودک
برخی نشانههای فیزیکی نیز بیانگر آمادگی کودک هستند. توانایی نشستن با کمک، کنترل بهتر حرکات سر و گردن و پیشرفت سیستم ایمنی از جمله این موارد است. در این مرحله، بدن کودک سازگاری بیشتری با محیط پیدا کرده و آمادگی ورود به مرحله جدید تغذیه را خواهد داشت.
4. آمادگی روانی و روند تدریجی قطع شیردهی
قطع شیردهی یک فرآیند تدریجی و نیازمند صبر است. کودک باید به آرامی با این تغییر سازگار شود و در این مسیر، آموزش، همراهی و آرامش مادر نقش بسیار مهمی دارد.
در صورت نیاز، دریافت راهنمایی از متخصص یا مادرانی که این مسیر را تجربه کردهاند میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند.
علائم از شیر گرفتن کودک و نشانههای پایان تدریجی شیردهی
مادر به صورت غریزی متوجه بازه زمانی که شامل از شیر گرفتن کودک میشود، خواهد شد. این را بسیاری از مادران، مخصوصاً مادر نسلهای قبلی باور دارند.
حتی پزشکان متخصص هم دوست ندارند چنین موضوعی را رد کنند و به صورت جدی به موضوع غریزه در مادر و رابطه عجیب و پیچیده او با نوزادش معتقدند. در واقع بهترین پزشک نوزاد، قبل از هر کسی، مادرش محسوب میشود.
در ادامه اما به برخی علامتها که نشان از پایان زمان شیردهی به کودک خواهند بود، به صورت دقیق اشاره میکنیم:
➢ کاهش تقاضا برای شیر و تمایل به استقلال
کودک شروع به نشان دادن کمترین تمایل به شیرخواری میکند و درخواست برای شیر را به طور محسوسی کاهش میدهد. در این مرحله، او دیگر برای رفع گرسنگی به سمت شما نمیآید و ممکن است وعدههای طولانی را بدون یادآوری شیر سپری کند. این یکی از اولین و شفافترین نشانهها برای شروع فرآیند قطع شیر کودک است.
➢ تغییر در الگوی خواب و بیداری
کودک ممکن است زمان خواب و الگوی همیشگی اش را تغییر دهد. به عنوان مثال، از خوابیدن مجدد به زمان بیداریاش افزوده شود یا برعکس، برای به خواب رفتن دیگر اصراری به مکیدن سینه نداشته باشد. این تغییرات در ریتم شبانهروزی نشان میدهد که سیستم عصبی کودک در حال عبور از مرحله نوزادی است.
➢ تغییرات در رفتار و تکامل احساسات
در این دوران، کودک ممکن است کمتر احساس کمبود والدین خود را کرده و بیشتر به دیگر اشیا، اسباببازیها و فعالیتهای محیطی علاقهمند شود. این کنجکاوی نسبت به دنیای بیرون، نشاندهنده آمادگی روانی او برای پذیرش تغییرات بزرگ در سبک زندگی اش است.
➢ استفاده از اشیای دیگر برای تسکین و آرامش
به جای شیر مادر، کودک ممکن است به ابزار دیگری غیر از فرآیند شیرخوردن روی بیاورد و سعی کند از آنها آرامش بگیرد. ارتباط برقرار کردن با یک عروسک خاص، پتوی نرم یا حتی آغوش پدر، نشان میدهد که او در حال پیدا کردن راههای جدیدی برای رسیدن به امنیت است.
➢ کاهش طبیعی تولید شیر مادر
زمانی که کودک کمتر شیر میخورد، تولید شیر مادر نیز به صورت خودکار کاهش پیدا میکند و بالعکس. این یک چرخه کاملاً طبیعی بین بدن مادر و نیاز کودک است که به تدریج اتفاق میافتد تا هر دو طرف با کمترین فشار فیزیکی آماده جدایی شوند.
زمان طبیعی برای از شیر گرفتن کودک
در برخی مقالات مهم با توجه به سبک زندگی رایج بین مادر و کودک سن قطع شیردهی حتی 6 ماهگی هم عنوان شده مثلا مادران کره ای یا ژاپنی معمولا عادت دارند برای استقلال هر چه سریعتر و زودتر کودک خود تلاش کنند اما در کل، سازمان بهداشت جهانی تغذیه با شیر مادر تا دو سالگی و در مواردی حتی بالاتر از آن را توصیه میکند.
برخی از مادران تصمیم گیری را به فرزند خود سپرده و تا زمانی که فرزند نوپای آنها تصمیم به توقف آن بگیرد به شیر دادن ادامه میدهند.
بازه سنی | وضعیت تغذیهای | اولویت قطع شیر |
تا ۶ ماهگی | تغذیه انحصاری با شیر | به هیچ عنوان توصیه نمیشود |
۶ تا ۱۲ ماهگی | معرفی غذای کمکی | شروع کاهش تدریجی وعدههای میانی |
۱۲ تا ۱۸ ماهگی | غذا منبع اصلی انرژی | زمان ایدهآل برای اکثر کودکان |
۱۸ تا ۲۴ ماهگی | تکمیل رشد دندانها | آخرین مهلت برای جلوگیری از وابستگی شدید |
بهترین روش از شیر گرفتن کودک
قطع شیردهی میتواند تجربهای حساس و گاهی چالشبرانگیز برای مادر و کودک باشد، اما با رعایت اصول درست و حمایت عاطفی، میتوان این مرحله را بدون آسیب جسمی و روانی پشت سر گذاشت.
در ادامه مهمترین راهکارهای کمک به کودک برای جلوگیری از عوارض از شیر گرفتن را میخوانید:
· اتصال عاطفی و حمایت مادری
حضور فیزیکی و حمایت عاطفی مادر نقش بسیار مهمی در آرامش کودک دارد. ایجاد احساس امنیت، در آغوش گرفتن، تماس پوستی و توجه مداوم میتواند اضطراب کودک را کاهش دهد.
حرف زدن با کودک در این دوران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کودک از طریق صدای مادر احساس اطمینان میکند و بهتر میپذیرد که قطع شیر به معنی از دست دادن امنیت نیست.
· انتقال به تغذیه جایگزین مناسب
ارائه یک رژیم غذایی سالم و متناسب با سن کودک ضروری است. استفاده از مواد غذایی مغذی، متنوع و قابل هضم کمک میکند نیازهای تغذیهای کودک بهخوبی تأمین شود و بدن او بدون وابستگی به شیر، روند رشد طبیعی خود را ادامه دهد.
· تسکین و آرامسازی کودک
در این مرحله ممکن است کودک دچار بیقراری یا سردرگمی شود. توجه، محبت، بازی کردن، لالایی گفتن و ایجاد حس آرامش میتواند به کودک کمک کند تا این تغییر را راحتتر بپذیرد و احساس امنیت خود را حفظ کند.
· استفاده از روشهای مراقبتی مناسب
رعایت بهداشت پوست، استفاده از لباس راحت و تمیز، تنظیم دمای مناسب محیط و ایجاد یک فضای خواب آرام میتواند به کاهش تنش و جلوگیری از عوارض جسمی و رفتاری پس از قطع شیر کمک کند.
· پذیرش تغییرات با آرامش
قطع شیردهی یک روند طبیعی است و ممکن است با تغییراتی در رفتار، خواب یا خلقوخوی کودک همراه باشد. حفظ آرامش مادر و واکنش منطقی به این تغییرات، روند سازگاری کودک را بسیار آسانتر میکند.
· مشاوره با متخصصان
در صورت بروز نگرانی درباره تغذیه، رفتار یا سلامت کودک، دریافت راهنمایی از متخصص اطفال یا مشاور تغذیه میتواند بسیار کمک کننده باشد و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند.
در کنار تمام این موارد، توجه به سلامت روان مادر نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آرامش و تعادل روحی مادر مستقیما بر احساس امنیت و رفاه کودک تاثیر میگذارد و روند از شیر گرفتن را سادهتر و بدون تنش میکند.
نحوه کمک به کودک برای جلوگیری از عوارض از شیر گرفتن
قطع شیردهی میتواند یک تجربه چالشبرانگیز برای هر دوی مادر و کودک باشد. اما با رعایت مراقبتهای صحیح و ارائه حمایت مناسب، میتوانید از بروز عوارض ناشی از قطع شیردهی کودک جلوگیری کنید. در ادامه تعدادی از راهکارهای کمک به کودک برای جلوگیری از عوارض قطع شیردهی آورده شده است:
اتصال عاطفی و حمایت مادری:
ارائه حمایت عاطفی و حضور فیزیکی مادر برای کودک بسیار مهم است. اطمینان دادن به کودک از وجود مادر و حمایت او به کودک میتواند احساس امنیت و ثبات را افزایش دهد. حرف زدن با کودک در این میان بسیار اهمیت دارد. کودک با صحبتهای مادر بیشتر مطمئن میشود که از شیر گرفتن او به منزله ورود به بازه زمانی خطرناکی نیست.
انتقال به تغذیه جایگزین مناسب:
مطمئن شوید که به کودک خود تغذیه جایگزین مناسبی ارائه میدهید. انتخاب مواد غذایی با ارزش غذایی بالا که مناسب برای رشد و توسعه کودک است، میتواند از بروز عوارض ناشی از قطع شیردهی جلوگیری کند.
تسکین بخشیدن به کودک:
در صورتی که کودک حس مبهمی افکارش دارد، تسکین بخشیدن به او با استفاده از عناصری مانند نیاز به محبت و توجه مادری میتواند کمک کننده باشد.
استفاده از روشهای مراقبتی مناسب:
مراقبت از پوست کودک، اطمینان از استفاده از لباسهای مناسب و تمیز و تهیه محیط خواب مناسب برای کودک میتواند به کاهش عوارض قطع شیردهی کمک کند.
پذیرش تغییرات با آرامش:
قطع شیردهی یک فرآیند طبیعی است که ممکن است با تغییرات در رفتار و رفتار کودک همراه باشد. مادران باید آماده باشند تا با آرامش و تسلیم به این تغییرات روبرو شوند.
مشاوره با متخصصان:
در صورت داشتن هرگونه نگرانی یا سوال در مورد قطع شیردهی و عوارض آن، مشاوره با متخصصان اطفال یا مشاوران تغذیه میتواند بسیار مفید باشد.
همچنین، توجه به نیازهای مادر و حفظ سلامت روانی او نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا سلامت مادر به طور مستقیم بر سلامت و رفاه کودک تأثیر میگذارد
راه های از بین بردن عوارض قطع شیر کودک
قطع شیردهی میتواند برای مادر و کودک یک تجربه چالشبرانگیز باشد. در این مرحله، برخی از کودکان ممکن است با عوارضی مانند اضطراب، ناراحتی یا تغییرات در الگوی خواب مواجه شوند. اما با اتخاذ تدابیر و اقدامات مناسب، میتوانید به کودک کمک کنید تا این عوارض را کاهش دهید یا حتی از بین ببرید. استرس در کودکان موضوعی است که توجه بسیاری از روان درمانگران در حوزه کودک را به خود جلب کرده است.
اطمینان از وجود حمایت و ارتباط عمیق با مادر برای کودک بسیار مهم است. این ارتباط میتواند باعث کاهش اضطراب و ناراحتی کودک شود. بنابراین، برای کودک خود زمان کافی بگذارید و از وجود امن خود برای او اطمینان حاصل کنید.فراهم کردن مکانهای آرام و راحت برای کودک میتواند به ایجاد احساس امنیت و آرامش برای او کمک کند. بنابراین، در هنگام خوابیدن یا زمانهای دیگر، محیطی آرام و بیصدا فراهم کنید
از شیر گرفتن فوری: درست یا اشتباه؟
گاهی زندگی شرایطی پیش میآورد که مسیر آرام و تدریجی از شیر گرفتن کودک مسدود میشود؛ بیماری، سفر یا مسائل اضطراری ممکن است شما را مجبور کند سریع عمل کنید.
اما قبل از هر اقدامی، باید بدانید که کودک برای عبور از این مرحله به زمان و صبوری نیاز دارد و قطع ناگهانی شیر بدون ضرورت واقعی میتواند پیامدهای جسمی و روانی جدی برای او داشته باشد! حتی با شروع غذای کمکی از شش ماهگی، بهتر است فرآیند نهایی قطع شیر تا دو سالگی به تعویق بیفتد و کودک خود نشانههای آمادگی، مثل کاهش تمایل به شیر یا افزایش کنجکاوی نسبت به غذاهای جامد، را نشان دهد.
قطع ناگهانی شیر، دستگاه گوارش کودک را که هنوز به غذای جامد عادت نکرده تحت فشار قرار میدهد و آنزیمهای ایمنیبخش شیر مادر را از دست میدهد. مهمتر از همه، این کار میتواند امنیت روانی کودک را با یک ضربه عاطفی عمیق تهدید کند و تجربهای ایجاد کند که تا سالها اثرش باقی بماند. بنابراین، هر تصمیمی برای از شیر گرفتن فوری باید با دقت، توجه به آمادگی کودک و راهنمایی متخصصان انجام شود تا کمترین آسیب به کودک وارد شود.
به عنوان یک مادر بدانید ...
ممکن است لازم باشد الگوی روزانه کودک را تغییر دهید تا او با تغییرات مرتبط با قطع شیردهی بهتر سازگار شود. این شامل تغییرات در زمان خوابیدن، مسیرهای تسکین، و فعالیتهای روزانه میشود. استفاده از روشهای تسکینی مانند آغوش گرفتن، صحبت کردن با صدای آرام و ارائه احساس امنیت میتواند به کودک کمک کند تا با این تغییر راحتتر سازگار شود.
عوارض دیر از شیر گرفتن کودک
قطع کردن فرآیند شیردهی به کودک در زمانی که کودک به سن مناسبی رسیده و آماده است، امری ضروری است. اما اگر فرآیند از شیر گرفتن کودک با تأخیر همرا باشد میتواند به عوارضی منجر شود که بهتر است در نظر گرفته شوند:
یکی از شایعترین این عوارض که در چند سال گذشته در چند مقاله مهم علمی زیر ذره بین بوده موضوع جدی شب ادراری کودکان است. شب ادراری در کودکان به وضعیتی اشاره دارد که کودک به طور مداوم در طول شب دفع ادرار دارد، بدون اینکه از خواب بیدار شود. این مسئله میتواند در کودکانی که فرآیند قطع شیردهی آنها دیرتر انجام شده باشد، بیشتر دیده شود.
کودکانی که فرآیند قطع شیردهی آنها دیرتر انجام شده باشد، ممکن است تأخیر در توسعه عضلات مثانه و کنترل ادرار را تجربه کنند. این ممکن است باعث افزایش تمایل به ادرار شبانه در کودک شود. از طرفی تأخیر در قطع شیردهی میتواند منجر به مشکلات روانی و احساساتی در کودک شود که ممکن است باعث افزایش تنش و استرس شود.
البته فراموش نکنید که ارتباط مستقیم بین شب ادراری و تاخیر در قطع شیردهی در همه موارد صادق نیست و ممکن است عوامل دیگری نیز در میان باشند.
مشکلات دندان کودک
تأخیر در قطع شیردهی میتواند باعث ایجاد مشکلات دندانی مانند تشکیل ترکیبات شکسته (کاریس)، تغییر شکل دندانها و مشکلات دهانی دیگر شود.
مشکلات تغذیهای
با اینکه در اوایل دوران کودکی، شیر مادر تأمینکننده تقریباً کلیه نیازهای تغذیهای کودک است، اما با گذشت زمان و ادامه شیردهی، تغذیه کودک نیازمند توجه بیشتر به نقش مهم مواد غذایی جامد میشود. تأخیر در قطع شیردهی ممکن است منجر به نقصان در مصرف مواد غذایی متنوع و کافی و در نتیجه، کمبود عناصر غذایی شود.
افزایش خطر عفونتها
وقتی از شیر گرفتن کودک با تاخیر همراه باشد، ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار بگیرند. در این مواقع عفونتهایی مانند عفونتهای گوارشی، عفونتهای تنفسی و سایر بیماریهای عفونی در کمین کودک هستند.
درنظر داشته باشید که قطع شیردهی در زمان مناسب و به موقع برای سلامتی و رشد صحیح کودک بسیار مهم است. همچنین، مشاوره با پزشک یا متخصص کودکان در مورد بهترین زمان برای قطع شیردهی و هرگونه سوال یا نگرانی مرتبط با آن، بسیار مفید است.
مراقبت های لازم بعد از شیر گرفتن کودک
داستان با قطع شیر تمام نمیشود. در روزهای اولیه، کودک ممکن است کمی بهانه گیر، کمخواب یا حتی لجباز شود. مراقبت های لازم بعد از شیر گرفتن کودک شامل موارد زیر است:
- هیدراته نگه داشتن بدن: مطمئن شوید کودک آب و مایعات کافی دریافت میکند.
- رژیم غذایی مقوی: برای جبران کالری شیر، میان وعدههایی با چگالی انرژی بالا (مثل مغزیجات یا آووکادو) به او بدهید.
- بیشتر کردن تماس پوستی: برای اینکه کودک حس نکند محبت شما با قطع شیر تمام شده، او را بیشتر در آغوش بگیرید و ماساژ دهید.
- صبر و حوصله: به یاد داشته باشید که این یک سوگواری کوچک برای کودک است؛ به او حق بدهید که کمی غمگین باشد.
اگر در هر یک از این مراحل احساس سردرگمی کردید، متخصصان ما در موسسه استعدادیابی منکا آماده ارائه مشاوره والدین به صورت تخصصی هستند. (شماره تماس: 09133170152)
آیا برای از شیر گرفتن کودک باید به پزشک مراجعه کرد؟
مراجعه به پزشک برای از شیر گرفتن کودک یا قطع فرآیند شیردهی بسیار مهم است. پزشک میتواند وضعیت سلامت کودک را ارزیابی و اطمینان حاصل کند که او برای از شیر گرفتن آماده است. همچنین، اگر مشکلات سلامتی خاصی در کودک وجود داشته باشد، پزشک میتواند راهنماییهای لازم را ارائه دهد. پزشک میتواند به شما در مورد بهترین روشها برای از شیر گرفتن کودک و مدیریت مواردی مانند تغذیه جایگزین، مراقبت از سینهها و تسکین کودک کمک کند. او همچنین میتواند به شما راهنمایی لازم را در مورد زمانبندی مطمئن و موثر برای از شیر گرفتن ارائه دهد.
مراجعه به پزشک میتواند به والدین در این مرحله حس کمک و حمایت روانی بدهد. اطلاعات و راهنماییهایی که از طرف پزشک دریافت میکنید، میتواند احساس اطمینان و اعتماد به نفس شما را افزایش بدهد. بهتر است همواره قبل از از شیر گرفتن کودک یا قطع فرآیند شیردهی به پزشک کودکان مراجعه کنید تا از راهنماییهای لازم برای این مرحله مهم استفاده کنید و مراقبت صحیح برای سلامتی کودک خود را انجام دهید
داستان و تئاتر خانگی و آموزش به کودک
برخی از والدین از کتابهای داستان برای کمک به توضیح دادن این فرآیند به کودک خود استفاده می-کنند. برخی دیگر نیز ترجیح میدهند در مورد تغییرات با کودک خود به زبان ساده گفت و گو کرده یا از نقاشی، شعر یا ایفای نقش استفاده کنند.
توقف شیردهی بخشی از فرآیند رشد طبیعی کودک شماست و کتابهای زیادی در این زمینه برای کودکان نوپا موجود است. شما میتوانید در کنار کتابهای داستان، از ایفای نقش خود یا اسباببازیها، عروسکهای انگشتی، نقاشی، بازی و سایر ابزارهای مورد استفاده برای کودکان استفاده کنید.
جمع بندی
در این مقاله، به بررسی اهمیت قطع شیردهی و از شیر گرفتن کودک پرداخته شد. ابتدا، به علائمی که نشاندهنده آمادگی کودک برای قطع شیردهی است، پرداخته شد. سپس، عوارضی که ممکن است به دنبال قطع شیردهی یا از شیر گرفتن کودک ایجاد شود، مورد بررسی قرار گرفت. این عوارض شامل مشکلات فیزیکی، روانی و رفتاری است. در نهایت، نکاتی درباره روشهای مناسب برای قطع شیردهی و از شیر گرفتن کودک ارائه شد تا والدین قادر باشند این فرآیند را به بهترین شکل ممکن مدیریت و به سلامت و رشد صحیح کودک خود کمک کنند.
سوالات متداول
1- از کجا بفهمم کودک من آماده از شیر گرفته شدن هست یا نه؟
اگر کودک میتواند با فنجان آب بخورد، فواصل گرسنگی اش طولانی شده، شبها کمتر بیدار میشود و به غذاهای سفره علاقه نشان میدهد، زمان آن رسیده است.
۲- آیا استفاده از روشهای سنتی مثل تلخ کردن سینه توصیه میشود؟
خیر. روشهایی مثل استفاده از صبر زرد، فلفل یا چسب زخم روی سینه، از نظر روانشناسی یک “ترومای ناگهانی” ایجاد میکند و اعتماد کودک به امنترین پناهگاهش (مادر) را خدشهدار میکند.
۳- اگر کودک بعد از قطع شیر بیشتر به من میچسبد طبیعی است؟
بله، کاملاً. او در حال جایگزین کردن امنیت فیزیکی شیر با امنیت عاطفی آغوش شماست. این دوره گذراست و با صبوری شما به استقلال ختم میشود.
۴- آیا باید وعدههای شیر را یکی یکی حذف کنم؟ از کدام وعده شروع کنم؟
بله، روش تدریجی بهترین است. معمولا توصیه میشود از وعدههایی که کودک به آنها اهمیت کمتری میدهد (مثل وعده عصر) شروع کنید و سختترین وعده (شیر قبل از خواب یا شیر شب) را به انتها بگذارید.
۵- اگر کودک بعد از از شیر گرفتن غذا هم نخورد چه کار کنم؟
این واکنش دفاعی ممکن است چند روز طول بکشد. سعی کنید غذاها را با تزیینات جذاب و در محیطی شاد به او بدهید. اگر این وضعیت بیش از یک هفته طول کشید، حتماً با یک متخصص اطفال یا مشاور در موسسه استعدادیابی منکا مشورت کنید.